Trên báo Dấn Thân số 6 tháng 6 năm 2003, Trần Duy Nhiên tâm sự về “Mẹ Giáo Hội: Tự Hào và Xót Xa” như sau: “Họ đã vẽ lên một cơ chế quyền bính, hẹp hòi và áp bức. Không ít lần tôi có dịp gặp những linh mục đường hoàng là “cha: người ta, với quyền sinh sát thiêng liêng: các ngài ấy sẵn sàng giải tội khi tín đồ xúc phạm đến Chúa, và cũng chóng vánh “rút phép thông công” khi người ta xúc phạm đến bản thân mình, đến uy quyền mình. Tôi đã nhìn thấy những thánh đường nguy nga giữa đám giáo dân nghèo hèn rách nát, và ngày ngày đám dân nghèo ấy phải đến thờ phượng một Thiên Chúa vô tâm, thật cao vời nhưng cũng thật dửng dưng trước cái khốn cùng của con người”.

Đọc bài chia sẻ này tôi rất “xót xa”, vì tác giả đã đưa ra những nhận xét thực tế trái ngược với những điều Chúa Giêsu đã làm và giảng dạy trong bài Phúc âm hôm nay.

Sứ vụ thiên sai của Chúa Giêsu phát xuất từ một tình yêu thương tha thiết đối với nhân loại. Chúa Giêsu thương dân Do Thái khi Ngài nhìn thấy đám đông không có người lãnh đạo. Những quyền lực chính trị và tôn giáo đặt ra những loại thuế và luật lệ quá nặng nề để bóc lột dân chúng vì ích lợi cá nhân của những người lãnh đạo. Dân chúng lúng túng và hoang mang: “Đức Giêsu thấy đám đông, Người chạnh lòng thương, vì họ lầm than vất vưởng, như bầy chiên không người chăn dắt”.

Theo William Barclay, chỉ “splangchna” đã được dùng để diễn tả lòng thương xót của Chúa Giêsu, là tiếng mạnh mẽ nhất trong ngôn ngữ Hy Lạp. Nó có nghĩa là ruột, diễn tả sự sâu xa nhất của con người. Ngôn ngữ Việt Nam cũng nói “máu chảy ruột mềm” để diễn tả tình nghĩa cha mẹ, anh em với nhau. Nếu một người đau ốm hoặc chết đi, cả nhà đều đau khổ như chính mình bị đứt từng khúc ruột vậy!

Các Phúc âm đã diễn tả những hoàn cảnh làm cho Chúa Giêsu phải chạnh lòng thương khi đứng trước đau khổ của con người: đối với người bệnh, người mù, người bị quỉ ám; trước nỗi buồn: của bà góa thành Nain khóc thương con trai đã chết; trước sự đói khát của dân chúng; trước nỗi cô đơn, bị bỏ rơi của người bệnh phong.

Tôi trông thấy người đàn bà ngồi ngủ trước thềm nhà thờ khi đã đóng cửa. Mùa hè bà biến mất. Lúc sang đông, gió lạnh, bà ngồi co ro trong chiếc áo lạnh dài màu xám, đầu cuốn khăn len, chân đi giầy bút cao trên mắt cá, với một túi đồ có mấy tờ báo. Bà không nói chuyện với ai, chẳng thèm nhìn ai, lặng lẽ ngồi gục đầu xuống ngủ trước những con mắt dòm ngó của khách qua lại bên đường. Tôi đoán bà vô gia cư, nhưng không bao giờ nói chuyện hay xin ai cái gì, lại có vẻ bất cần đời.

Bà đã ngồi ngủ mỗi buổi tối ngoài trời giá lạnh như vậy khoảng mấy tuần lễ rồi. Tôi thắc mắc bà ấy từ đâu đến? Ở đâu? Muốn gì? Ăn uống ra sao? Đi vệ sinh ở đâu? Bà giải quyết thế nào đối với những nhu cầu tối thiểu của một con người cần phải có để sống? Sự hiện diện của bà trước ngôi thánh đường, và trước tòa nhà xứ ba lầu làm tôi áy náy lương tâm mỗi khi đi qua lại nhìn thấy bà. Tôi liên tưởng đến dụ ngôn ông nhà giầu và anh Ladarô trong Phúc âm của Luca 16, 19-31.

Đôi lần tôi thử chào, bà làm thinh. Có một lần tôi dừng lại hỏi thăm, bà xua tay như đuổi tà! Trời về khuya, mùa đông lạnh, tôi vào nhà xứ nằm trên giường nệm ấm áp, nhưng tiếng nói từ bên trong tâm hồn vẫn thôi thúc tôi phải làm gì. Có lẽ không bao giờ thay đổi được cuộc đời của bà, nhưng cũng đừng quên lãng hoàn toàn sự hiện diện của bà. Hãy có sự xúc cảm của con tim. Hãy tỏ ra có lòng thương xót. Đừng hững hờ kẻo sẽ trở nên chai đá!

Sau mấy lần “Hello”, bà có vẻ cởi mở hơn. Bà đưa tay vẫy chào mỗi khi tôi qua lại. Tôi đưa tiền bà không lấy, lại còn xua đuổi tôi hơn nữa: “Đi đi, đi đi!” Tôi chưa nghe bà nói câu nào, chỉ diễn tả bằng cử chỉ tránh né và từ chối. Có một lần thấy bà đang uống lon “coke”, tôi dúi vào tay bà 5 đôla và chỉ vào lon “coke”. Bà gật đầu như nói cám ơn, nhưng cũng e ngại như muốn nói hãy để tôi yên. Tôi không muốn làm bà cảm thấy bất an, đành bỏ đi. Sau đó tôi không thấy bà xuất hiện nữa.

Đôi khi suy nghĩ về bà, tôi tự hỏi tại sao tôi đã không làm gì hơn nữa để tỏ lòng thương xót? Cho bà một hay hai bữa ăn chẳng hạn, nhưng còn những ngày khác trong suốt cuộc đời bà thì sao? Có rất nhiều người trên thế giới cần đến sự giúp đỡ, nhưng phải bắt đầu từ đâu? Giúp bao nhiêu thì đủ? Lòng thương xót có một khởi đầu, nhưng có kết thúc không? Chắc chắn rằng chỉ một nỗ lực làm phước cho một người không phải là điều Chúa Giêsu muốn kêu gọi tôi hôm nay trong bài Phúc âm.

Lòng thương xót đối với dân chúng là động lực cho sứ vụ Thiên Sai của Đức Kitô. Chính Ngài đã chết và hy sinh cho nhân loại. “Chạnh lòng thương” tiếng Anh dịch là “compassion”, nguyên gốc từ tiếng La tinh “cum-patior”, có nghĩa là cùng chịu đau khổ với, Mẹ Têrêsa Calcutta đã khuyên rằng:

“Chúng ta hãy cho đi, hãy ban phát tình yêu chúng ta đã lãnh nhận cho những người xung quanh. Hãy cho đi, cho đến khi nó trở thành một việc hy sinh vì tình yêu đích thực luôn đòi hỏi hy sinh. Đó là lý do vì sao các bạn phải yêu cho đến khi chính tình yêu đó làm các bạn đau khổ”.